Mars’ın iç yapısına yönelik yeni bir araştırma, Kızıl Gezegen’in kuzey ve güney yarım küreleri arasında dikkat çekici bir sıcaklık farkı bulunduğunu ortaya koydu. Arizona Üniversitesi ve California Teknoloji Enstitüsü (Caltech) öncülüğünde yürütülen uluslararası çalışmada, Mars’ın güney yarım küresinin altında bulunan mantonun kuzeydekinden 200 ila 400 santigrat derece daha sıcak olduğu belirlendi.
Onlarca Yıllık Veriler Yeniden İncelendi
Araştırma ekibi, Mars Global Surveyor, Mars Odyssey ve Mars Reconnaissance Orbiter görevleri tarafından yıllar boyunca toplanan yer çekimi verilerini analiz etti. Yer çekimi ölçümleri, bilim insanlarının gezegenlerin yüzeylerinin altında bulunan farklı yoğunluktaki katmanları ve iç yapıları hakkında bilgi edinmesini sağlıyor.
Elde edilen sonuçlar, Mars’ın mantosunun sanıldığı kadar homojen olmadığını gösterdi. Özellikle güney yarım kürenin altında tespit edilen yüksek sıcaklıkların, bu bölgedeki kayanın kısmen erimiş durumda olabileceğine işaret ettiği değerlendiriliyor.
Mars’ın İç Yapısı Sanılandan Daha Karmaşık
Çalışmanın başyazarı Dr. Alexander Berne, yer çekimi verilerinin gezegenlerin üç boyutlu iç yapılarını ortaya çıkarmada önemli bir araç olduğunu belirtti. Berne’ye göre gezegenlerin iç kısımlarının her yönde benzer özellikler gösterdiği varsayımı her zaman geçerli değil.
Bu keşif, Mars’ın oluşumu ve milyarlarca yıllık evrimi sırasında iç kısmında meydana gelen hareketlerin anlaşılması açısından da önem taşıyor. Mantonun farklı bölgelerinde bulunan sıcaklık değişimleri, gezegenin bugün gözlenen jeolojik özelliklerinin nasıl ortaya çıktığı konusunda yeni ipuçları sağlayabilir.
Manyetik Alan ve Depremlere Yeni Açıklama
Araştırmacılar, güneydeki yüksek sıcaklıkların Mars’ın bu bölgesinde gözlenen yoğun manyetik alan farklılıklarıyla bağlantılı olabileceğini düşünüyor. Bulguların, NASA’nın InSight misyonu tarafından tespit edilen sismik dalgaların hareketlerini açıklamaya da katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Caltech araştırmacısı Amirhossein Bagheri ise kuzey-güney arasındaki sıcaklık dengesizliğinin Mars’ın geçmişindeki hidrolojik süreçler açısından da önemli olduğunu vurguladı. Bu durum, gezegenin geçmişte yüzeyinde bulunduğu düşünülen sıvı suyun nasıl var olduğu ve zaman içinde nasıl ortadan kaybolduğu konusunda yeni araştırma alanları açabilir.
Sıcaklık Farkının Nedeni Henüz Kesin Değil
Bilim insanları, Mars’ın iki yarım küresi arasındaki bu büyük sıcaklık farkının kökenini henüz kesin olarak belirleyebilmiş değil. Olasılıklar arasında geçmişte gerçekleşmiş büyük bir gök taşı çarpması ve kalın jeolojik yapıların ısıyı uzun süre hapsederek gezegenin iç bölgelerinde dengesizlik oluşturması bulunuyor.
