e-Devlet ile hız kazanan dijital dönüşüm süreci, fiziksel kimlik kartlarının yerini alabilecek ulusal dijital kimlik cüzdanıyla yeni bir aşamaya taşınıyor. Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda yer alan bilgilere göre, projenin ilk prototipinin 2027 yılında hazırlanması ve seçilecek bir üniversitede pilot uygulamayla test edilmesi planlanıyor. Yeni sistemle vatandaşların resmi belgelerini akıllı telefonları üzerinden güvenli biçimde kullanabilmesi hedefleniyor.
Fiziksel Kimlik Kartına Alternatif Olacak
Günümüzde birçok kamu hizmetine internet üzerinden erişilebilse de noter işlemleri, bankacılık hizmetleri ve çeşitli resmi başvurularda fiziksel kimlik kartının ibraz edilmesi gerekebiliyor. Ulusal dijital kimlik cüzdanı, bu ihtiyacı azaltmayı ve kimlik doğrulama işlemlerini dijital ortama taşımayı amaçlıyor.
Sistem devreye alındığında vatandaşlar, kimlik bilgileri ve desteklenen resmi belgelerini cep telefonlarında saklayabilecek. İhtiyaç duyulduğunda bu belgelerin dijital olarak doğrulanması mümkün olacak. Böylece fiziksel kart taşıma zorunluluğunun azaltılması ve resmi işlemlerin daha pratik hâle getirilmesi hedefleniyor.
Projenin Sorumluluğu Siber Güvenlik Başkanlığında
Ulusal dijital kimlik cüzdanı projesini Siber Güvenlik Başkanlığı yürütüyor. İçişleri Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kamu kurumlarının katkısıyla geliştirilen altyapıda güvenli kimlik doğrulama ve kişisel verilerin korunması önemli başlıklar arasında bulunuyor.
Projenin tüm vatandaşların kullanımına ne zaman açılacağı ve teknik ayrıntılarının nasıl şekilleneceği ise ilerleyen süreçte netleşecek. İlk aşamada sınırlı bir kapsamla ilerlenmesi, sistemin güvenlik ve kullanım performansının değerlendirilmesine olanak sağlayacak.
İlk Testler Üniversite Kampüsünde Yapılacak
2027 yılında hazırlanması planlanan ilk prototipin, pilot olarak seçilecek bir yükseköğretim kurumunda denenmesi öngörülüyor. İlk aşamada T.C. kimlik kartı bilgilerinin yanı sıra yükseköğretim diplomaları ve öğrenci belgelerinin dijital ortamda kullanılması üzerinde durulacak.
Sistem; kampüs girişlerinde, sınavlardaki kimlik kontrollerinde ve öğrenci işleri işlemlerinde test edilecek. Öğrenciler ve akademisyenler üzerinden yürütülecek pilot uygulamayla kullanım kolaylığının değerlendirilmesi ve olası güvenlik açıklarının belirlenmesi amaçlanıyor. Testlerin sonuçlarına göre sisteme yeni belgelerin eklenmesi ve kullanım alanlarının genişletilmesi planlanıyor.
Avrupa’daki Dijital Kimlik Uygulamaları Örnek Alınıyor
Dijital kimlik çözümleri dünya genelinde de yaygınlaşıyor. Avrupa Birliği tarafından geliştirilen EUDI Wallet, kullanıcıların dijital kimlik bilgilerini paylaşmasına ve elektronik imza gibi hizmetlerden yararlanmasına yönelik bir altyapı sunuyor. Estonya, e-Devlet hizmetleriyle kamu işlemlerinin büyük bölümünü dijital ortamda yürütürken Danimarka, MitID sistemi üzerinden kamu hizmetleri ve internet bankacılığı için dijital doğrulama sağlıyor.
Türkiye’deki mevcut e-Devlet altyapısının geniş kullanıcı kitlesi ve kamu kurumları arasındaki entegrasyon kapasitesi, yeni cüzdanın yaygınlaşmasında avantaj sağlayabilir. Bankacılık, ulaşım ve noterlik gibi alanlarla entegrasyonun hayata geçirilmesi durumunda dijital kimlik cüzdanı, günlük işlemlerde de kullanılabilecek bir araca dönüşebilir. Ancak bu alanlardaki kullanımın kapsamı ve takvimi henüz kesinleşmiş değil.
