Almanya’daki Saarland Üniversitesi’nden dilbilimci Christian Bentz ve Berlin Devlet Müzeleri’nden arkeolog Ewa Dutkiewicz’in yürüttüğü araştırma, yazının tarihini kökten değiştirecek veriler sundu. 24 Şubat 2026 itibarıyla prestijli bilim dergisi PNAS'ta yayımlanan çalışma, Paleolitik döneme ait işaretlerin basit süslemeler olmadığını, Mezopotamya’daki ilk yazı örnekleriyle yarışacak düzeyde bir "bilgi yoğunluğuna" sahip olduğunu kanıtladı.
Bilgisayar Algoritmalarıyla "Paleolitik Zihin" Analizi
Araştırmacılar, Almanya'nın güneyindeki Svabya Alpları bölgesinde bulunan Aurignacien kültürüne ait 260 taşınabilir objeyi (mamut dişi figürinler, kemik aletler ve flütler) mercek altına aldı. Toplamda 3 binden fazla işaret, yapay zeka ve istatistiksel modellerle analiz edildi.
Analiz Sonuçlarına Göre:
Sistemli Tekrar: Noktalar, zikzaklar ve çizgiler rastgele değil; belirli bir kural dizini içinde tekrarlanıyor.
Bilgi Yoğunluğu (Entropi): Bu sembollerin taşıdığı "bilgi miktarı", Sümerlerin M.Ö. 3000'lerde kullandığı ilk yazı sistemleriyle (proto-çivi yazısı) istatistiksel olarak benzer seviyede çıktı.
Nesneye Özel Dil: Figürinlerin üzerindeki semboller, günlük aletlere göre %15 daha yoğun bilgi içeriyor. Bu da insanların hangi bilgiyi hangi nesneye kaydedeceklerini bilinçli olarak seçtiğini gösteriyor.
 |
10 Bin Yıl Süren Kesintisiz Gelenek
Araştırmanın en şaşırtıcı yönlerinden biri, bu sembol sisteminin yaklaşık 10 bin yıl boyunca neredeyse hiç değişmeden kuşaktan kuşağa aktarılmış olması. Bu durum, Avrupa'nın ilk avcı-toplayıcı topluluklarının ortak bir sembolik dili paylaştığını ve bilgiyi zihin dışına aktararak (externalization) kolektif bir hafıza oluşturduklarını kanıtlıyor.
Yazıya Neden Dönüşmedi?
Mezopotamya'daki sistemler kısa sürede tam teşekküllü bir yazıya evrilirken, Aurignacien sembolleri neden yerinde saydı? Uzmanlar, bu sistemin konuşma dilini temsil etmek için değil; muhtemelen takvim kayıtları, av rotaları veya ritüelistik bilgiler için kullanıldığını düşünüyor. Toplulukların göç etmesi veya sosyal yapının değişmesiyle bu "sessiz dil" yazıya evrilmeden tarih sahnesinden silinmiş olabilir.
Paleolitik Semboller Sözlüğü
Araştırmada kataloglanan 22 farklı sembol tipinden en yaygın olanları:
| Sembol | Olası İşlev |
|---|---|
| Paralel Çizgiler | Sayım veya miktar belirtme (Çetele) |
| Zikzaklar / V Şekli | Hareket, yön veya su temsili |
| Noktalar (Sıralı) | Ay döngüleri veya takvim kayıtları |
| Çaprazlar | İşaretleme veya mülkiyet belirtme |
